KDE (Türkçe) - ArchWiki

Jump to content

# KDE (Türkçe)

From ArchWiki

Related articles

- Masaüstü ortamı
- Görüntü yöneticisi
- Pencere yöneticisi
- Qt
- SDDM
- Dolphin
- KDE Cüzdanı
- KDevelop
- Trinity
- Qt ve GTK uygulamaları için tek tip görünüm
- Resmi depolar#kde-unstable

KDE; şu anda bir masaüstü ortamı (KDE Plasma), uygulamalar (KDE Uygulamaları) ve Qt eklenti kütüphanelerinden (KDE Frameworks) oluşan bir yazılım projesidir.

## Kurulum

### Plasma

plasma-meta meta paketini veya plasma grubunu kurun. plasma-meta ve plasma arasındaki farklar için Paket grubu sayfasına göz atabilirsiniz. Alternatif olarak, daha minimal bir Plasma kurulumu için plasma-desktop paketini yükleyebilirsiniz. Üst akım (upstream) KDE, tam özellikli bir Plasma oturumu elde etmek için paket ve kurulum önerileri sunmaktadır.

Eğer bir NVIDIA kullanıcısıysanız, DRM çekirdek modu ayarının (DRM kernel mode setting) etkinleştirildiğinden emin olun.

### Plasma Mobile

plasma-mobile ve plasma-settings paketlerini kurun.

### KDE uygulamaları

KDE Uygulamalarının tamamını yüklemek için kde-applications-meta meta paketini veya kde-applications grubunu kurun. Yalnızca oyun veya eğitim gibi belirli bir kategorideki KDE uygulamalarını istiyorsanız, kde-applications-meta paketinin ilgili bağımlılığını yükleyin. Yalnızca uygulamaları kurmanın herhangi bir Plasma sürümünü yüklemeyeceğini unutmayın.

### Kararsız sürümler

Beta sürümleri için Resmi depolar#kde-unstable bölümüne bakın.

## Plasma'yı Başlatma

Plasma 6.4 sürümünden itibaren Wayland oturumu, varsayılan ve tercih edilen oturum olacak kadar olgunlaşmıştır: X11 oturumu yalnızca plasma-x11-session paketiyle ayrı olarak sunulmaktadır[1]. Xorg oturumu hala desteklenmektedir ancak Plasma 6.8 sürümünde kaldırılacaktır. Daha fazla bilgi için Wayland Bilinen Önemli Sorunlar ve X11 Bilinen Önemli Sorunlar sayfalarına bakın.

Plasma, bir görüntü yöneticisi kullanılarak veya konsoldan başlatılabilir.

### Bir görüntü yöneticisi kullanmak

Tip Tercih edilen görüntü yöneticisi Plasma Giriş Yöneticisi'dir.

- Wayland üzerinde yeni bir oturum başlatmak için Plasma (Wayland) seçeneğini seçin.
- Xorg üzerinde yeni bir oturum başlatmak için Plasma (X11) seçeneğini seçin.
- Wayland üzerinde yeni bir Plasma Mobile oturumu başlatmak için Plasma Mobile (Wayland) seçeneğini seçin.

### Konsoldan

- Konsoldan Wayland üzerinde bir Plasma oturumu başlatmak için `/usr/lib/plasma-dbus-run-session-if-needed /usr/bin/startplasma-wayland` komutunu çalıştırın[2].
- Plasma'yı xinit/startx ile başlatmak için `.xinitrc` dosyanızın sonuna `export DESKTOP_SESSION=plasma` ve `exec startplasma-x11` satırlarını ekleyin veya doğrudan konsolda `startx /usr/bin/startplasma-x11` komutunu çalıştırın. Giriş yaparken Xorg'u başlatmak istiyorsanız lütfen Girişte X'i Başlatma sayfasına bakın.

## Yapılandırma

KDE uygulamalarının çoğu ayarı `~/.config/` dizininde saklanır. Bununla birlikte, KDE'yi yapılandırmak öncelikle Sistem Ayarları (System Settings) uygulaması üzerinden yapılır. Terminalden `systemsettings` komutu yürütülerek başlatılabilir.

### Kişiselleştirme

#### Plasma Masaüstü

##### Ekran yapılandırması

Birden çok ekranı yapılandırmak için KDE Sistem ayarları ekran modülünü veya kscreen aracını kullanın.

Tip `Super+p` kısayolunu kullanarak ekran yansıtma veya genişletilmiş mod arasında geçiş yapabilirsiniz. Bu, Ekran Ayarları arayüzü bu seçenekleri göstermediğinde bile ekran modu menüsünü açar; KDE yansıtma modunda takılı kaldığında kullanışlıdır.

##### Temalar

Değiştirdikleri kapsam bakımından farklılık gösteren farklı KDE tema türleri vardır:

- Küresel temalar (Global themes); Plasma temalarını, uygulama stillerini, renkleri, yazı tiplerini, simgeleri, imleçleri, karşılama ekranlarını, SDDM temalarını ve Konsole renk şemalarını içerebilen kapsamlı paketlerdir. Küresel temalar `lookandfeeltool` komut satırı aracıyla uygulanabilir.
- Plasma temaları, Plasma panellerinin ve araç takımlarının (widget) görünümünü değiştirir. Bunlar, görünümü tamamlamak için genellikle önerilen bir Kvantum veya Aurorae temasına sahiptir.
- Uygulama stilleri, programların görünümünü değiştirir.
- Kvantum, QtCurve [3], QSvgStyle [4] ve Aurorae gibi tema motorlarını kullanan uygulama stilleri.
- Uygulamalar, dosyalar ve eylemler için simgeler sağlayan #Simge temaları.

Sistem genelinde kolay kurulum ve güncelleme için bazı temalar hem resmi depolarda hem de AUR'da mevcuttur.

Küresel temalar ayrıca Sistem Ayarları > Renkler ve Temalar > Küresel Tema > Yeni Al... yoluyla da yüklenebilir.

Warning Küresel temalar genellikle son kullanıcılar tarafından sağlanır ve denetlenmez. Küresel temaları indirirken ve uygularken son derece dikkatli olmalısınız. Rastgele kod çalıştırabilirler ve kullanıcı verisi kaybı yaşandığı bildirilmiştir.
Tip

- Qt5 uygulamaları için, VLC gibi Qt5 uygulamalarının Plasma üzerinde temalandırılabilmesi amacıyla plasma5-integration ve breeze5 (varsayılan Plasma teması) gibi uyumlu bir temanın yüklenmesi gerekir.
- Plasma Temalarını kolayca düzenlemek, Simgeleri keşfetmek ve Plasma araç takımlarını test etmek için plasma-sdk paketini yükleyin, ayrıca kde-development-environment-meta paketine de göz atın.

###### GTK uygulama görünümü

Tip Qt and GTK tema tutarlılığı için bkz. Qt ve GTK uygulamaları için tek tip görünüm.

GTK uygulamalarında hoş bir görünüm için önerilen tema, Plasma'nın Breeze temasının görünümünü taklit etmek üzere tasarlanmış bir GTK teması olan breeze-gtk paketidir. kde-gtk-config paketini (plasma grubunun bir parçasıdır) yükleyin, oturumu kapatıp tekrar açın ve Sistem Ayarları > Renkler ve Temalar > Uygulama Stili > GNOME/GTK Uygulama Stilini Yapılandır... bölümünde GTK teması olarak `Breeze` öğesini seçin.

This article or section is out of date.

Reason: Plasma GTKd arka plan hizmeti, Plasma başlangıcında GTK ayarlarının üzerine yazar. (Discuss in Talk:KDE (Türkçe))

Bazı temalarda, GTK uygulamalarındaki araç ipuçları (tooltips) beyaz arka plan üzerinde beyaz metne sahip olduğundan okunması zordur. GTK2 uygulamalarındaki renkleri değiştirmek için `.gtkrc-2.0` dosyasındaki araç ipuçları bölümünü bulun ve değiştirin. GTK3 uygulaması için iki dosyanın değiştirilmesi gerekir: `gtk.css` ve `settings.ini`.

vuescan-binAUR gibi bazı GTK2 programları, bir Plasma oturumunda Breeze veya Adwaita görünümüyle görünmez onay kutuları nedeniyle hala neredeyse kullanılamaz durumdadır. Bu sorunu geçici olarak çözmek için, Sistem Ayarları > Renkler ve Temalar > Uygulama Stili > GNOME/GTK Uygulama Stilini Yapılandır... > GTK teması altında, örn. numix-frost-themesAUR paketinin Numix-Frost-Light görünümünü yükleyin ve seçin. Numix-Frost-Light, Breeze'e benzer görünür.

##### Profil Resimleri

This article or section is out of date.

Reason: Plasma Login Manager artık tercih edilen görüntü yöneticisidir. (Discuss in Talk:KDE (Türkçe))

Plasma ve SDDM'nin her ikisi de kullanıcıların avatarları olarak `/var/lib/AccountsService/icons/` dizininde bulunan görselleri kullanacaktır. Grafiksel bir arayüzle yapılandırmak için Sistem Ayarları > Kullanıcılar bölümünü kullanabilirsiniz. Varsayılan avatarı geri yüklemek için kullanıcı adınıza karşılık gelen dosya kaldırılabilir.

##### Araç Takımları (Widgets)

Plasmoid'ler, masaüstünün işlevselliğini artırmak için tasarlanmış Plasma masaüstü kabuğuna yönelik araç takımlarıdır; AUR'da bulunabilirler.

Plasmoid betikleri, bir panele veya masaüstüne sağ tıklayıp Düzenleme Moduna Gir > Araç Takımı Ekle... > Yeni Araç Takımları Al... > Yeni Plasma Araç Takımları İndir seçilerek de yüklenebilir. Bu, tek bir tıklamayla üçüncü taraf Plasmoid betiklerini yüklemenize, kaldırmanıza veya güncellemenize olanak tanıyan https://store.kde.org/ için bir arayüz sunacaktır.

##### Sistem tepsisindeki ses uygulaması

plasma-pa veya kmix paketini kurun (Kmix'i Uygulama Başlatıcı'dan başlatın). plasma-pa artık plasma ile varsayılan olarak yüklenmektedir, başka bir yapılandırmaya gerek yoktur.

Note Ses artış/azalış kademelerinin adım boyutunu ayarlamak için, `~/.config/kmixrc` dosyasının `[Global]` bölümüne örn. `VolumePercentageStep=1` ekleyin.

##### Panel gölgesini devre dışı bırakma

Plasma paneli diğer pencerelerin üstünde olduğundan, gölgesi pencerelerin üzerine çizilir. [5] Diğer gölgeleri etkilemeden bu davranışı devre dışı bırakmak için xorg-xprop paketini kurun ve çalıştırın:

    $ xprop -remove _KDE_NET_WM_SHADOW

ardından artı işaretli imleçle paneli seçin. [6] Otomasyon için xorg-xwininfo paketini yükleyin ve aşağıdaki betiği oluşturun:

    /usr/local/bin/kde-no-shadow

    #!/bin/bash
    for WID in $(xwininfo -root -tree | sed '/"plasmashell": ("plasmashell" "plasmashell")/!d; s/^  *\([^ ]*\) .*/\1/g'); do
       xprop -id $WID -remove _KDE_NET_WM_SHADOW
    done

Betiği çalıştırılabilir yapın.

The factual accuracy of this article or section is disputed.

Reason: Betiğin çok erken başlaması nedeniyle otomatik başlatma çalışmaz (`sleep 5` gibi bir komut yardımcı olabilir ancak güvenilir değildir). (Discuss in Talk:KDE (Türkçe))

Betik, Otomatik Başlat (Autostart) içindeki Oturum Açma Betiği Ekle ile giriş yapıldığında çalıştırılabilir:

    $ kcmshell6 autostart

##### Ekran ölçekleme / Yüksek DPI ekranlar

Bkz. HiDPI#KDE Plasma.

#### Plasma Mobile

plasma-phone-settings deposu, küresel olarak (`/etc/xdg`) ve/veya kullanıcı başına (`~/.config`) uygulanabilecek birkaç önerilen ayar içerir.

##### Kilit ekranı

`/etc/xdg/kscreenlockerrc` (veya `~/.config/kscreenlockerrc`) oturum açtıktan hemen sonra ekranı kilitler. [7] Bu, SDDM Otomatik Giriş ile birlikte kullanışlıdır.

    /etc/xdg/kscreenlockerrc

    [Daemon]
    LockOnStart=true

#### Sanal klavye

Wayland oturumunda sanal klavye kullanmak için plasma-keyboard paketini yükleyin ve Sistem Ayarları > Klavye > Sanal Klavye bölümünden etkinleştirin.

Cihazınızda donanımsal bir klavye varsa ancak sanal klavyeyi kullanmak istiyorsanız, Wayland oturumunuza `KWIN_IM_SHOW_ALWAYS=1` çevre değişkenini ekleyin.

X11 oturumunda sanal klavye kullanmak için, List of applications/Utilities#On-screen keyboards listesinden uygun bir tane seçin ve manuel olarak çalıştırın.

#### Pencere dekorasyonları

Pencere dekorasyonları AUR'da bulunabilir.

Sistem Ayarları > Renkler ve Temalar > Pencere Dekorasyonları bölümünden değiştirilebilirler, oradan tek bir tıklamayla doğrudan daha fazla tema indirip yükleyebilirsiniz.

#### Simge temaları

Simge temaları Sistem Ayarları > Renkler ve Temalar > Simgeler bölümünden kurulabilir ve değiştirilebilir.

Note Tüm modern Linux masaüstleri aynı simge teması biçimini paylaşsa da, GNOME gibi masaüstleri daha az simge kullanır (özellikle menülerde ve araç çubuklarında). Bu tür masaüstleri için geliştirilen temalarda genellikle Plasma ve KDE uygulamalarının gerektirdiği simgeler bulunmaz. Bunun yerine Plasma uyumlu simge temalarının yüklenmesi önerilir.
Tip Bazı simge temaları varsayılan simge temasından miras almadığından bazı simgeler eksik olabilir. Breeze'den miras almak için, `/usr/share/icon/tema-adı/index.theme` dosyasındaki `Inherits=` dizisine `breeze` ekleyin, örneğin: `Inherits=breeze,hicolor`. Bu yamayı her simge teması güncellemesinden sonra yeniden uygulamanız gerekir, işlemi otomatikleştirmek için Pacman kancalarını kullanmayı düşünün.

#### Alan verimliliği

Plasma Netbook kabuğu Plasma 5'ten itibaren kaldırılmıştır, şu KDE forum gönderisine bakın. Ancak, `~/.config/kwinrc` dosyasını düzenleyerek `[Windows]` bölümünün altına `BorderlessMaximizedWindows=true` ekleyerek benzer bir şey elde edebilirsiniz.

#### Küçük resim (Thumbnail) oluşturma

Masaüstünde ve Dolphin'de medya veya belge dosyaları için küçük resim oluşturulmasına izin vermek için kdegraphics-thumbnailers ve ffmpegthumbs paketlerini yükleyin.

Ardından masaüstü arka planına sağ tıklayıp > Masaüstünü ve Duvar Kağıdını Yapılandır... > Simgeler > Önizleme Eklentilerini Yapılandır... yoluyla masaüstü için küçük resim kategorilerini etkinleştirin.

Dolphin içinde, Yapılandır > Dolphin'i Yapılandır... > Arayüz > Önizlemeler bölümüne gidin.

### Gece Işığı (Night Light)

Plasma, Redshift benzeri bir özellik olan Gece Işığı'nı (hem Xorg hem de Wayland üzerinde çalışır) sunar. Seçtiğiniz saatte göz yorgunluğunu azaltmak için ekrandaki renkleri daha sıcak hale getirir. Sistem Ayarları > Renkler ve Temalar > Gece Işığı bölümünden etkinleştirilebilir.

### Yazdırma

Tip Daha hızlı yapılandırma için CUPS web arayüzünü kullanın. Bu şekilde yapılandırılan yazıcılar KDE uygulamalarında kullanılabilir.

Yazıcıları Sistem Ayarları > Yazıcılar bölümünden de yapılandırabilirsiniz. Bu yöntemi kullanmak için öncelikle print-manager, cups, system-config-printer paketlerini yüklemelisiniz. Bkz. CUPS (Türkçe)#Yapılandırma.

### Samba/Windows desteği

Dolphin paylaşım işlevselliği, kdenetwork-filesharing paketini ve varsayılan `smb.conf` dosyasında etkinleştirilmemiş olan kullanıcı paylaşımlarını (usershares) gerektirir. Bunları ekleme talimatları Samba#Enable Usershares sayfasındadır, bundan sonra Samba'yı yeniden başlattıktan sonra Dolphin'de paylaşım doğrudan çalışmalıdır.

Dolphin'den Windows paylaşımlarına erişim doğrudan çalışır. Dosyalara göz atmak için `smb://sunucuadı/paylasim` yolunu kullanın.

Tip Dolphin'in isteminde kimlik doğrulaması olmadan bir Windows paylaşımına erişirken hem kullanıcı adı hem de parola için `*` (yıldız işareti) kullanın.

Başlatılan program için de GVfs kullanan GTK dosya tarayıcılarının aksine, KIO aracılığıyla Dolphin'deki Samba paylaşımlarından dosya açmak, Plasma'nın çoğu programda (VLC bir istisnadır) önce tüm dosyayı yerel sisteme kopyalamasına neden olur. Bu sorunu geçici olarak çözmek için, SMB paylaşımlarına daha yetkin bir şekilde erişmek amacıyla gvfs ve gvfs-smb (ve giriş kimlik bilgilerini kaydetmek için gnome-keyring) ile thunar gibi GTK tabanlı bir dosya tarayıcısı kullanabilirsiniz.

Diğer bir olasılık, bir Samba paylaşımını cifs-utils aracılığıyla bağlayarak Plasma'ya SMB paylaşımı normal bir yerel klasörmüş gibi göstermektir, böylece normal şekilde erişilebilir. Bkz. Samba#Manual mounting ve Samba#Automatic mounting.

Bir grafik arayüz çözümü, temel olarak aynı işlevselliği Sistem Ayarları > Ağ Sürücüleri bölümünde bulunan kullanımı kolay bir seçenek aracılığıyla sunan samba-mounter-gitAUR ile mevcuttur. Ancak yeni KDE Plasma sürümleriyle bozulabilir.

### KDE Masaüstü Etkinlikleri (Activities)

KDE Masaüstü Etkinlikleri, her bir etkinlik için yalnızca söz konusu etkinliği kullanırken geçerli olan belirli ayarları seçebileceğiniz özel çalışma alanlarıdır.

### Güç yönetimi

Entegre bir Plasma güç yönetimi hizmeti için powerdevil paketini kurun. Bu hizmet, ek güç tasarrufu özellikleri, monitör parlaklık kontrolü (destekleniyorsa) ve çevre birimleri dahil pil raporlaması sunar.

Tip Güç profilleri ile entegrasyon, power-profiles-daemon isteğe bağlı bağımlılığını gerektirir.

The factual accuracy of this article or section is disputed.

Reason: please use the first argument of the template to provide a brief explanation. (Discuss in Talk:KDE (Türkçe))
Note Power Devil tüm logind ayarlarını engelleyemeyebilir (dizüstü bilgisayarlar için kapak kapatma eylemi gibi). Bu durumlarda, logind ayarının kendisinin değiştirilmesi gerekecektir - bkz. Power management#ACPI events.

### Otomatik Başlatma (Autostart)

Plasma, başlangıçta ve kapanışta uygulamaları otomatik olarak başlatabilir ve betikleri çalıştırabilir. Bir uygulamayı otomatik başlatmak için Sistem Ayarları > Otomatik Başlat bölümüne gidin ve istediğiniz programı veya kabuk betiğini ekleyin. Uygulamalar için bir .desktop dosyası, oturum açma betikleri için ise betiği başlatan bir .desktop dosyası oluşturulacaktır.

Note

- Programlar yalnızca oturum açıldığında otomatik olarak başlatılabilir, kabuk betikleri ise kapanışta veya Plasma'nın kendisi başlamadan önce bile çalıştırılabilir.
- Kabuk betikleri yalnızca çalıştırılabilir olarak işaretlenmişlerse çalıştırılacaktır.
- Daha önce `~/.config/autostart-scripts/` dizinine yerleştirilen kabuk betikleri otomatik olarak .desktop dosyalarına taşınacaktır.

- Masaüstü girişlerini (yani .desktop dosyalarını) uygun XDG Autostart dizinine yerleştirin.
- Kabuk betiklerini aşağıdaki dizinlerden birine yerleştirin veya sembolik bağ (symlink) oluşturun:
  - `~/.config/plasma-workspace/env/`: Plasma başlatılmadan önce oturum açarken betikleri yürütmek için.
  - `~/.config/plasma-workspace/shutdown/`: Plasma kapandığında betikleri yürütmek için.

Bkz. resmi belgeler.

### Phonon

Wikipedia'dan:

  Phonon, KDE tarafından sağlanan multimedya API'sidir ve KDE yazılımı içindeki multimedya akışlarını işlemek için standart soyutlamadır; ayrıca birkaç Qt uygulaması tarafından da kullanılır.

  Phonon, aslen KDE ve Qt yazılımlarının GStreamer veya xine gibi tek bir multimedya çerçevesinden bağımsız olmasını sağlamak ve ana sürümün ömrü boyunca kararlı bir API sağlamak amacıyla oluşturulmuştur.

Phonon, hem ses (örneğin Sistem bildirimleri veya KDE ses uygulamaları) hem de video (örneğin Dolphin video küçük resimleri) için KDE içinde yaygın olarak kullanılmaktadır. Aşağıdaki arka uçları (backends) kullanabilir:

- VLC: phonon-qt6-vlc
- GStreamer: phonon-qt6-gstreamer-gitAUR, ek kodek desteği için bkz. GStreamer#Installation
- mpv: phonon-qt6-mpvAUR

KDE, GStreamer arka ucu bakımsız kaldığı için yalnızca VLC arka ucunu önermektedir.

Note

- Aynı anda birden fazla arka uç yüklenebilir ve phononsettings uygulaması aracılığıyla önceliklendirilebilir.
- KDE forumlarına göre, VLC arka ucu ReplayGain desteğinden yoksundur.
- VLC arka ucunu kullanıyorsanız, Plasma size sesli bir uyarı göndermek istediğinde ve diğer birçok durumda çökmeler yaşayabilirsiniz [8]. Olası bir çözüm, VLC eklenti önbelleğini yeniden oluşturmaktır:

    # /usr/lib/vlc/vlc-cache-gen /usr/lib/vlc/plugins

### Yedekleme ve geri yükleme

Plasma, kişiselleştirilmiş masaüstü ayarlarını XDG_CONFIG_HOME klasöründe yapılandırma dosyaları olarak saklar. Bir yedekleme ve geri yükleme yöntemi seçmek için yapılandırma dosyalarının detaylarını kullanın.

### systemd başlangıcı

Plasma, tüm Plasma hizmetlerini başlatmak ve yönetmek için bir systemd kullanıcı örneği kullanır. Bu, Plasma 5.25'ten beri varsayılan başlangıç yöntemidir ancak aşağıdaki komutla ön yükleme betiklerini kullanmak üzere devre dışı bırakılabilir (ancak bu gelecekteki bir sürümde çalışmayı durdurabilir):

    $ kwriteconfig6 --file startkderc --group General --key systemdBoot false

Uygulama hakkında daha fazla ayrıntı Edmundson'un günlüğünde: Plasma ve systemd başlangıcı okunabilir.

### İmla denetimi

KDE uygulamaları imla denetimi için sonnet kullanır. Desteklenen imla denetleyicileri için isteğe bağlı bağımlılıklarına bakın.

Sistem Ayarları > İmla Denetimi bölümünden yapılandırın.

### NVIDIA üzerinde KWin Wayland çalıştırma

Bkz. https://community.kde.org/Plasma/Wayland/Nvidia.

## Uygulamalar

KDE projesi, Plasma masaüstü ile entegre olan bir uygulamalar paketi sunar. Mevcut uygulamaların tam listesi için kde-applications grubuna bakın. Ayrıca ilgili KDE uygulama sayfaları için Category:KDE kategorisine bakın.

KDE Uygulamalarında sağlanan programların haricinde, Plasma masaüstünü tamamlayabilecek birçok başka uygulama mevcuttur. Bunlardan bazıları aşağıda tartışılmıştır.

### Sistem yönetimi

#### Xorg sunucusunu KDE Sistem Ayarları aracılığıyla sonlandırma

Sistem Ayarları > Klavye > Gelişmiş (sekme) > X sunucusunu öldürmek için tuş dizisi alt menüsüne gidin ve onay kutusunun işaretli olduğundan emin olun.

#### KCM

KCM, KConfig Module (KConfig Modülü) anlamına gelir. KCM'ler, Sistem Ayarlarında arayüzler sağlayarak veya `kcmshell6` ile komut satırı aracılığıyla sisteminizi yapılandırmanıza yardımcı olabilir. Bazı uygulamalar yapılandırma modüllerini birlikte sunarken, diğerlerinin ayrı olarak kurulması gerekir:

- sddm-kcm — SDDM için KDE Yapılandırma Modülü.

  https://invent.kde.org/plasma/sddm-kcm || sddm-kcm

- kde-gtk-config — KDE için GTK2 ve GTK3 Yapılandırıcı.

  https://invent.kde.org/plasma/kde-gtk-config || kde-gtk-config

- wacom tablet — Wacom Linux Sürücüleri için KDE Grafik Arayüzü.

  https://www.linux-apps.com/p/1127862/ || wacomtablet

Daha fazla KCM linux-apps.com adresinde bulunabilir.

### Masaüstü araması

KDE, bir dosya indeksleme ve arama çözümü olan Baloo adlı bir yazılımla masaüstü aramasını gerçekleştirir.

### Web tarayıcıları

Aşağıdaki web tarayıcıları Plasma ile entegre olabilir:

- Konqueror — KDE projesinin bir parçasıdır, iki oluşturma motorunu destekler – KHTML ve Chromium tabanlı Qt WebEngine.

  https://konqueror.org/ || konqueror

- Falkon — Eski adı Qupzilla olan, Plasma entegrasyon özelliklerine sahip bir Qt web tarayıcısıdır. Qt WebEngine kullanır.

  https://userbase.kde.org/Falkon/ || falkon

- Chromium — Chromium ve Chrome, Plasma ile daha iyi entegre olacak şekilde yapılandırılabilir, bkz. Chromium#KDE integration.

  https://www.chromium.org/ || chromium

- Firefox — Firefox, Plasma ile daha iyi entegre olacak şekilde yapılandırılabilir, bkz. Firefox#KDE integration.

  https://mozilla.org/firefox || firefox

Tip Plasma 5.13'ten başlayarak, Firefox, Chromium, Edge ve Vivaldi için Plasma ile entegre olmayı sağlayan resmi bir tarayıcı uzantısı mevcuttur. Plasma tepsisinden medya oynatma kontrolü, indirme bildirimleri ve KRunner'da açık sekmeleri bulma özelliği sağlar. plasma-browser-integration paketini ve ilgili tarayıcı uzantısını kurun. Detaylar için Plasma wiki sayfasına bakın.

### PIM (Kişisel Bilgi Yönetimi)

KDE, kişisel bilgi yönetimi (PIM) için kendi yığınını sunar. Bu; e-postaları, kişileri, takvimi vb. içerir. Tüm PIM paketlerini yüklemek için kde-pim paket grubunu veya kde-pim-meta meta paketini kullanabilirsiniz.

#### Akonadi

Akonadi, kaynağı ne olursa olsun PIM verileri için yerel bir önbellek görevi görmesi amaçlanan ve daha sonra diğer uygulamalar tarafından kullanılabilen bir sistemdir. Bu; kullanıcının e-postalarını, kişilerini, takvimlerini, etkinliklerini, günlüklerini, alarmlarını, notlarını vb. içerir. Akonadi kendi başına herhangi bir veri depolamaz: depolama biçimi verinin niteliğine bağlıdır (örneğin kişiler vCard biçiminde saklanabilir).

akonadi paketini yükleyin. Ek eklentiler için kdepim-addons paketini yükleyin.

##### SQLite

Varsayılan olarak Akonadi, SQLite kullanacak ve veritabanını `~/.local/share/akonadi/akonadi.db` dosyasında saklayacaktır. Akonadi'yi açıkça SQLite kullanacak şekilde yapılandırmak için Akonadi yapılandırma dosyasını aşağıdaki yapılandırmaya uyacak şekilde düzenleyin:

    ~/.config/akonadi/akonadiserverrc

    [%General]
    Driver=QSQLITE

Note Akonadi başladığında, `[QSQLITE]` bölümünü oluşturacak ve içindeki uygun değişkenleri ayarlayacaktır.

##### PostgreSQL

Akonadi, mevcut sistem genelindeki PostgreSQL örneğini (yani `postgresql.service`) kullanmayı veya kullanıcı ayrıcalıklarıyla çalışan bir PostgreSQL örneğini ve veritabanını `~/.local/share/akonadi/db_data/` dizininde barındırmayı destekler.

###### Kullanıcı başına PostgreSQL örneği

postgresql ve postgresql-old-upgrade paketlerini kurun.

Akonadi yapılandırma dosyasını aşağıdaki içeriğe sahip olacak şekilde düzenleyin:

    ~/.config/akonadi/akonadiserverrc

    [%General]
    Driver=QPSQL

Note

- Akonadi başladığında, `[QPSQL]` bölümünü oluşturacak ve içindeki uygun değişkenleri ayarlayacaktır.
- Veritabanı `~/.local/share/akonadi/db_data/` dizininde saklanacaktır.

Akonadi'yi `akonadictl start` ile başlatın ve durumunu kontrol edin: `akonadictl status`.

Note

- akonadi 19.08.0-1 sürümünden başlayarak, `~/.local/share/akonadi/db_data/` dizinindeki PostgreSQL veritabanı kümesi, ana bir PostgreSQL sürüm yükseltmesi algılandığında otomatik olarak yükseltilecektir.
- Önceki akonadi sürümleri için ana PostgreSQL sürüm yükseltmeleri manuel bir veritabanı yükseltmesi gerektirecektir. KDE UserBase Wiki'deki yükseltme talimatlarını izleyin. PostgreSQL ikili dosyalarının yollarını postgresql ve postgresql-old-upgrade tarafından kullanılanlara göre ayarladığınızdan emin olun, bkz. PostgreSQL#Upgrading PostgreSQL.

###### Sistem genelinde PostgreSQL örneği

Bu, halihazırda yapılandırılmış ve çalışan bir PostgreSQL gerektirir.

Kullanıcınız için bir PostgreSQL kullanıcı hesabı oluşturun:

    [postgres]$ createuser kullaniciadi

Akonadi için bir veritabanı oluşturun:

    [postgres]$ createdb -O kullaniciadi -E UTF8 --locale=C -T template0 akonadi-kullaniciadi

Akonadi yapılandırma dosyasını aşağıdaki yapılandırmaya uyacak şekilde düzenleyin:

    ~/.config/akonadi/akonadiserverrc

    [%General]
    Driver=QPSQL

    [QPSQL]
    Host=/run/postgresql
    Name=akonadi-kullaniciadi
    StartServer=false

Note Özel port, kullanıcı adı ve parola, `[QPSQL]` bölümündeki `Port=`, `User=`, `Password=` seçenekleriyle belirtilebilir.

Akonadi'yi `akonadictl start` ile başlatın ve durumunu kontrol edin: `akonadictl status`.

##### MySQL

Akonadi'nin, veritabanı `~/.local/share/akonadi/db_data/` dizininde saklanan yönetilen bir MariaDB örneğini (alternatif sağlayıcılar için bkz. MySQL) çalıştırması için, Akonadi yapılandırma dosyasını aşağıdaki yapılandırmaya uyacak şekilde düzenleyin:

    ~/.config/akonadi/akonadiserverrc

    [%General]
    Driver=QMYSQL

Note Akonadi ilk başlangıçta `/usr/bin/mysqld` dosyasını bulamazsa, SQLite kullanmaya geri dönecektir.

###### Sistem genelinde MySQL örneği

Akonadi, veritabanı için sistem genelindeki MySQL sunucusunu kullanmayı destekler.[9]

This article or section needs expansion.

Reason: Talimatları ekleyin. (Discuss in Talk:KDE (Türkçe))

    ~/.config/akonadi/akonadiserverrc

    [%General]
    Driver=QMYSQL

    [QMYSQL]
    Host=
    Name=akonadi_kullaniciadi
    Options="UNIX_SOCKET=/run/mysqld/mysqld.sock"
    StartServer=false

##### Akonadi'yi Devre Dışı Bırakma

Akonadi'yi devre dışı bırakmak isteyen kullanıcıların, ona bağımlı olan hiçbir KDE uygulamasını başlatmaması gerekir. Daha fazla bilgi için KDE userbase üzerindeki bu bölüme bakın.

### KDE Connect

KDE Connect, Android veya iOS telefonunuzu Linux masaüstünüze bağlamak için çeşitli özellikler sunar:

- Dosyaları ve URL'leri herhangi bir uygulamadan kablosuz olarak KDE'ye/KDE'den paylaşın.
- Dokunmatik yüzey (Touchpad) simülasyonu: Telefon ekranınızı bilgisayarınızın dokunmatik yüzeyi olarak kullanın.
- Bildirim senkronizasyonu: Android bildirimlerinizi masaüstünden okuyun.
- Ortak pano: Telefonunuz ve bilgisayarınız arasında kopyalayıp yapıştırın.
- Multimedya uzaktan kumandası: Telefonunuzu Linux medya oynatıcıları için bir uzaktan kumanda olarak kullanın.
- Wi-Fi bağlantısı: USB kablosu veya bluetooth gerekmez.
- RSA Şifreleme: Bilgileriniz güvendedir.

KDE Connect'i hem bilgisayarınıza hem de telefonunuza yüklemeniz gerekecektir. Bilgisayar için kdeconnect paketini kurun. Android için KDE Connect'i Google Play'den veya F-Droid'den yükleyin. Telefonunuzun dosya sistemine göz atmak istiyorsanız, sshfs paketini de kurmanız ve Android uygulamanızda dosya sistemi paylaşımlarını yapılandırmanız gerekir. iOS için KDE Connect'i App Store'dan yükleyin. Android sürümündeki tüm özellikler iOS sürümünde mevcut değildir.

Bir Plasma Wayland oturumunda uzaktan girdi işlevini kullanmak için xdg-desktop-portal paketi gereklidir.

Plasma masaüstünü kullanmasanız bile KDE Connect'i kullanmanız mümkündür. GNOME kullanıcıları için, kdeconnect yerine gnome-shell-extension-gsconnectAUR yüklenerek daha iyi bir entegrasyon sağlanabilir. KDE Connect arka plan hizmetini manuel olarak başlatmak için `/usr/bin/kdeconnectd` komutunu yürütün.

Eğer bir güvenlik duvarı kullanıyorsanız, `1714` ile `1764` arasındaki UDP ve TCP portlarını açmanız gerekir.

Bazen KDE Connect telefonu algılamayabilir. `killall kdeconnectd` komutunu çalıştırıp ardından sistem ayarlarında kdeconnect'i açarak veya `kdeconnect-cli --refresh` ve ardından `kdeconnect-cli -l` komutlarını çalıştırarak hizmetleri yeniden başlatabilirsiniz. Ayrıca Android için KDE Connect'te Yeni cihaz eşle > IP ile cihaz ekle seçeneğini kullanabilirsiniz.

## İpuçları ve Püf Noktaları

### Farklı bir pencere yöneticisi kullanma

Plasma ile KWin dışında bir pencere yöneticisi kullanmak mümkündür. Bu, KDE masaüstünün işlevselliğini, KWin döşeme (tiling) betiklerinden daha gelişmiş olabilen bir döşemeli pencere yöneticisinin kullanışlılığı ile birleştirmenize olanak tanır.

Plasma'daki bileşen seçici ayarları artık pencere yöneticisinin değiştirilmesine izin vermemektedir, ancak KWin'i başka yöntemlerle değiştirebilirsiniz.

Note Kwin'i Kompozitör (Compositor) sağlamayan bir pencere yöneticisiyle (Openbox gibi) değiştirirken, saydamlık gibi masaüstü birleştirme efektleri kaybolacaktır. Bu durumda, efektleri sağlamak için Xcompmgr veya picom gibi ayrı bir Kompozitör yöneticisi kurun ve çalıştırın.

#### KWin hizmetini değiştirme

KDE 5.25'ten beri, Plasma's systemd tabanlı başlangıcı varsayılan olarak etkindir.

Bu başlangıçta KWin'i değiştirmek için, öncelikle mevcut kullanıcının başlamasını önlemek amacıyla `plasma-kwin_x11.service` hizmetini maskelemeniz gerekir.

Ardından, tercih ettiğiniz WM'yi başlatmak için yeni bir systemd kullanıcı birimi oluşturun [10]:

    ~/.config/systemd/user/plasma-custom-wm.service

    [Install]
    WantedBy=plasma-workspace.target

Category:

- KDE (Türkçe)

Hidden categories:

- Pages or sections flagged with Template:Out of date
- Pages or sections flagged with Template:Accuracy
- Pages or sections flagged with Template:Expansion

KDE (Türkçe)
Add topic